OSSC, OSSSC, OPSC ଓ ଓଡ଼ିଶା ପୋଲିସ ପରୀକ୍ଷାରେ ନଦୀ ପ୍ରଶ୍ନ ପ୍ରାୟ ପ୍ରତିଥର ଆସେ, ଆଉ ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରଶ୍ନ ଗୋଟିଏ ଜିନିଷ ପରଖେ: କ୍ରମ। ପଞ୍ଜାବର କେଉଁ ନଦୀ ସବୁଠୁ ପଶ୍ଚିମରେ? ପୂର୍ବ ଉପକୂଳର କେଉଁ ନଦୀ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତରରେ? ଅଳକାନନ୍ଦାରେ କେଉଁ ପ୍ରୟାଗ ପ୍ରଥମେ ଆସେ?
ତଳେ ୯ଟି ଛୋଟ କୌଶଳ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଏହି କ୍ରମକୁ ମନରେ ବସାଇଦିଏ। ଶେଷରେ ନଦୀ ଓ ସହରର ଏକ ତାଲିକା ଏବଂ ପରୀକ୍ଷାରେ ବାରମ୍ବାର ଆସୁଥିବା ୧୦ଟି ପ୍ରଶ୍ନ ଅଛି। କୌଶଳର ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଇଂରାଜୀରେ ରଖାଯାଇଛି, କାରଣ ପ୍ରତି ଶବ୍ଦର ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର ନଦୀର ଇଂରାଜୀ ନାମର ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର।
ହିମାଳୟ ଓ ଉପଦ୍ୱୀପୀୟ ନଦୀ: ମୂଳ ପାର୍ଥକ୍ୟ
ବିଷୟ | ହିମାଳୟ ନଦୀ | ଉପଦ୍ୱୀପୀୟ ନଦୀ |
|---|---|---|
ପାଣି | ବରଫ ଓ ବର୍ଷା, ତେଣୁ ବର୍ଷସାରା ବହେ | କେବଳ ବର୍ଷା, ତେଣୁ ଖରାଦିନେ ଅନେକ ଶୁଖିଯାଏ |
ବୟସ | ନୂଆ; ଗଭୀର ଗିରିଖାତ କାଟେ | ପୁରୁଣା; ଚଉଡ଼ା, ଅଗଭୀର ଉପତ୍ୟକାରେ ବହେ |
ସମୁଦ୍ର ମୁହାଣ | ବଡ଼ ବଦ୍ୱୀପ (ଗଙ୍ଗା–ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ବଦ୍ୱୀପ ପୃଥିବୀର ସବୁଠୁ ବଡ଼) | ପୂର୍ବବାହିନୀ ନଦୀ ବଦ୍ୱୀପ ଗଢ଼େ; ନର୍ମଦା ଓ ତାପୀ ମୁହାଣ (estuary) ଗଢ଼େ |
ଉଦାହରଣ | ସିନ୍ଧୁ, ଗଙ୍ଗା, ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର | ମହାନଦୀ, ଗୋଦାବରୀ, କୃଷ୍ଣା, କାବେରୀ, ନର୍ମଦା |
କୌଶଳ ୧: ପଞ୍ଜାବର ପାଞ୍ଚ ନଦୀ, "Jack Can Run Before Sunset"
ପ୍ରଶ୍ନ: ପଞ୍ଜାବର ପାଞ୍ଚଟି ନଦୀକୁ ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବ କ୍ରମରେ ସଜାନ୍ତୁ।
Jack = ଝେଲମ (Jhelum), Can = ଚେନାବ (Chenab), Run = ରାଭି (Ravi), Before = ବିଆସ (Beas), Sunset = ଶତଲେଜ (Sutlej)।
ଝେଲମ କାଶ୍ମୀରର ଭେରିନାଗ ଝରଣାରୁ ବାହାରି ଶ୍ରୀନଗର ଦେଇ ବହେ।
ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ତାଣ୍ଡିଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରା ଓ ଭାଗା ମିଶି ଚେନାବ ହୁଏ।
ପଞ୍ଜାବର ହରିକେଠାରେ ବିଆସ ଶତଲେଜରେ ମିଶେ।
ପାଞ୍ଚଟି ମଧ୍ୟରେ ଶତଲେଜ ସବୁଠୁ ଲମ୍ବା। ଏହା ତିବ୍ବତର ରାକସ ତାଲ ନିକଟରୁ ବାହାରି ଶିପକି ଲା ଗିରିପଥ ଦେଇ ଭାରତରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
୧୯୬୦ର ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତି ଅନୁସାରେ ପୂର୍ବ ନଦୀ (ରାଭି, ବିଆସ, ଶତଲେଜ) ଭାରତକୁ ଓ ପଶ୍ଚିମ ନଦୀ (ସିନ୍ଧୁ, ଝେଲମ, ଚେନାବ) ପାକିସ୍ତାନକୁ ମିଳିଲା। କୌଶଳର ଶେଷ ତିନି ଶବ୍ଦ "Run Before Sunset" ହିଁ ଭାରତର ତିନି ନଦୀ। ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୫ରେ ଭାରତ ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିଛି।
କୌଶଳ ୨: ପଶ୍ଚିମବାହିନୀ ନଦୀ, "My Sister Never Talks"
ପ୍ରଶ୍ନ: କେଉଁ ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ ପଶ୍ଚିମକୁ ବହି ଆରବ ସାଗରରେ ମିଶେ?
My = ମାହୀ (Mahi), Sister = ସାବରମତୀ (Sabarmati), Never = ନର୍ମଦା (Narmada), Talks = ତାପୀ (Tapi)।
ମାହୀ ନଦୀ କର୍କଟ କ୍ରାନ୍ତିକୁ ଦୁଇଥର ଅତିକ୍ରମ କରେ। ଏହା ପରୀକ୍ଷାର ପ୍ରିୟ ପ୍ରଶ୍ନ।
ସାବରମତୀ ଅହମଦାବାଦ ଓ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ସାବରମତୀ ଆଶ୍ରମ ପାଖ ଦେଇ ବହେ।
ନର୍ମଦା ଭାରତର ସବୁଠୁ ଲମ୍ବା ପଶ୍ଚିମବାହିନୀ ନଦୀ। ଏହା ବିନ୍ଧ୍ୟ ଓ ସାତପୁରା ପର୍ବତମାଳା ମଝିରେ ବହେ, ଏବଂ ଏହା ଉପରେ ସର୍ଦ୍ଦାର ସରୋବର ବନ୍ଧ ଅଛି।
ତାପୀ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ବେତୁଲ ଜିଲ୍ଲାର ମୁଲତାଇରୁ ବାହାରେ। ସୁରଟ ଏହାର କୂଳରେ।
ଅଧିକାଂଶ ଉପଦ୍ୱୀପୀୟ ନଦୀ ପୂର୍ବକୁ ବହୁଥିବାବେଳେ ନର୍ମଦା ଓ ତାପୀ ପଶ୍ଚିମକୁ କାହିଁକି ବହେ? ଏମାନେ ଭ୍ରଂଶ ଉପତ୍ୟକା (rift valley) ଦେଇ ବହନ୍ତି, ଅର୍ଥାତ୍ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠର ଲମ୍ବା ଫାଟ। ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଉପତ୍ୟକାରେ ପାଣି ଜୋରରେ ବହି ପଟୁମାଟି ସମୁଦ୍ରକୁ ନେଇଯାଏ, ତେଣୁ ଏମାନେ ବଦ୍ୱୀପ ନୁହେଁ, ମୁହାଣ ଗଢ଼ନ୍ତି।
କୌଶଳ ୩: ପୂର୍ବ ଉପକୂଳର ନଦୀ, "SuBBu Makes Good Kheer Plus Kaju"
ପ୍ରଶ୍ନ: ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ମିଶୁଥିବା ନଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ତରରୁ ଦକ୍ଷିଣ କ୍ରମରେ ସଜାନ୍ତୁ।
ଅକ୍ଷର | ନଦୀ | ମନେରଖନ୍ତୁ |
|---|---|---|
S | ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା | ରାଞ୍ଚି ନିକଟରୁ ବାହାରି ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାରେ ସମୁଦ୍ରରେ ମିଶେ |
B | ବୈତରଣୀ | କେନ୍ଦୁଝରର ଗୋନାସିକାରୁ ବାହାରେ |
B | ବ୍ରାହ୍ମଣୀ | ରାଉରକେଲା ଓ ତାଳଚେର ଦେଇ ବହେ |
M | ମହାନଦୀ | ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ; କଟକ ମହାନଦୀ ଓ ତାର ଶାଖା କାଠଯୋଡ଼ି ମଝିରେ |
G | ଗୋଦାବରୀ | ସବୁଠୁ ଲମ୍ବା ଉପଦ୍ୱୀପୀୟ ନଦୀ (ପ୍ରାୟ ୧,୪୬୫ କି.ମି.); ନାସିକ ନିକଟ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱରରୁ ବାହାରେ; "ଦକ୍ଷିଣ ଗଙ୍ଗା" |
K | କୃଷ୍ଣା | ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ମହାବଳେଶ୍ୱରରୁ ବାହାରେ |
P | ପେନ୍ନାର | କର୍ଣ୍ଣାଟକର ନନ୍ଦୀ ପାହାଡ଼ରୁ ବାହାରେ |
K | କାବେରୀ | କର୍ଣ୍ଣାଟକର କୋଡ଼ଗୁ ଜିଲ୍ଲାର ତଳକାବେରୀରୁ ବାହାରେ |
ପ୍ରଥମ ଚାରିଟି ଆମ ଓଡ଼ିଶାର ନଦୀ, ତେଣୁ ଓଡ଼ିଶାର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଅଧା କୌଶଳ ଆଗରୁ ଜାଣିଛନ୍ତି। ବୈତରଣୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଧାମରା ନିକଟରେ ଏକାଠି ସମୁଦ୍ରରେ ମିଶନ୍ତି।
କୌଶଳ ୪: ପଞ୍ଚ ପ୍ରୟାଗ, "Very Nice Kids Read Daily"
ପ୍ରଶ୍ନ: ଅଳକାନନ୍ଦାର ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରୟାଗକୁ ସ୍ରୋତର ଦିଗରେ କ୍ରମରେ କୁହନ୍ତୁ।
ପ୍ରୟାଗ | ଏଠାରେ ଅଳକାନନ୍ଦାରେ ମିଶୁଥିବା ନଦୀ |
|---|---|
ବିଷ୍ଣୁପ୍ରୟାଗ (Vishnuprayag) | ଧଉଳୀଗଙ୍ଗା |
ନନ୍ଦପ୍ରୟାଗ (Nandprayag) | ନନ୍ଦାକିନୀ |
କର୍ଣ୍ଣପ୍ରୟାଗ (Karnaprayag) | ପିଣ୍ଡାର |
ରୁଦ୍ରପ୍ରୟାଗ (Rudraprayag) | ମନ୍ଦାକିନୀ (କେଦାରନାଥରୁ ଆସେ) |
ଦେବପ୍ରୟାଗ (Devprayag) | ଭାଗୀରଥୀ |
ଦେବପ୍ରୟାଗରେ ଅଳକାନନ୍ଦା ଓ ଭାଗୀରଥୀ ମିଶନ୍ତି, ଆଉ ଏଠାରୁ ନଦୀର ନାମ ଗଙ୍ଗା। ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀ ହିମବାହର ମୁହଁ ଗୋମୁଖରୁ ବାହାରେ। ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରୟାଗ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡରେ।
କୌଶଳ ୫: ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରର ଚାରି ନାମ, "The Siang Becomes Jamuna"
ପ୍ରଶ୍ନ: ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ତାର ପଥରେ କେଉଁ କେଉଁ ନାମରେ ପରିଚିତ?
ତିବ୍ବତରେସାଙ୍ଗପୋ (Tsangpo), ଯେଉଁଠି ଏହା ମାନସରୋବର ହ୍ରଦ ନିକଟରୁ ବାହାରେ।
ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ପ୍ରବେଶ ପରେସିଆଙ୍ଗ (Siang)ବାଡିହାଙ୍ଗ (Dihang)।
ଦିବାଙ୍ଗ ଓ ଲୋହିତ ମିଶିବା ପରେ ଆସାମରେବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର।
ବାଂଲାଦେଶରେଜମୁନା (Jamuna)। ଏହା ପରେ ପଦ୍ମା (ଗଙ୍ଗା) ସହ ମିଶେ ଏବଂ ମିଳିତ ନଦୀ ମେଘନା ନାମରେ ସମୁଦ୍ରରେ ପଡ଼େ।
ଆସାମରେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଉପରେ ଥିବା ମାଜୁଲି ଭାରତର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ନଦୀ ଦ୍ୱୀପ।
ଗୋଳମାଳ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ: ବାଂଲାଦେଶର ଜମୁନା (Jamuna) ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର। ଭାରତର ଯମୁନା (Yamuna) ଗଙ୍ଗାର ଉପନଦୀ।
କୌଶଳ ୬: ଯମୁନାର ଦକ୍ଷିଣ ଉପନଦୀ, "Chai Sabko Bahut Khush karti hai"
ପ୍ରଶ୍ନ: ଚମ୍ବଲ, ସିନ୍ଧ, ବେତୱା ଓ କେନକୁ ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବ କ୍ରମରେ ସଜାନ୍ତୁ।
Chai = ଚମ୍ବଲ (Chambal), Sabko = ସିନ୍ଧ (Sind), Bahut = ବେତୱା (Betwa), Khush = କେନ (Ken)। ଚାରିଟିଯାକ ମଧ୍ୟ ଭାରତରୁ ବାହାରି ଉତ୍ତରକୁ ବହି ଯମୁନାରେ ମିଶନ୍ତି।
ଚମ୍ବଲ ମହୁ ନିକଟ ଜାନାପାଓ ପାହାଡ଼ରୁ ବାହାରେ। ଜାତୀୟ ଚମ୍ବଲ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଘଡ଼ିଆଳ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
କେନ–ବେତୱା ଲିଙ୍କ ପ୍ରକଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା କେନ ଓ ବେତୱାକୁ ଯୋଡ଼ାଯାଉଛି। ଜାତୀୟ ନଦୀ ସଂଯୋଗ ଯୋଜନାର ଏହା ପ୍ରଥମ ପ୍ରକଳ୍ପ।
ଯମୁନା ନିଜେ ପ୍ରୟାଗରାଜର ତ୍ରିବେଣୀ ସଙ୍ଗମରେ ଗଙ୍ଗାରେ ମିଶେ।
କୌଶଳ ୭: ଗଙ୍ଗାର ବାମ କୂଳର ଉପନଦୀ, "RaGo GhaGa KoMa"
ପ୍ରଶ୍ନ: ଗଙ୍ଗାର ବାମ କୂଳର ଉପନଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବ କ୍ରମରେ ସଜାନ୍ତୁ।
Ra = ରାମଗଙ୍ଗା, Go = ଗୋମତୀ, Gha = ଘାଘରା, Ga = ଗଣ୍ଡକ, Ko = କୋଶୀ, Ma = ମହାନନ୍ଦା। ମନ୍ତ୍ର ପରି ଗାଇ ଦିଅନ୍ତୁ: ରାଗୋ, ଘାଗା, କୋମା।
ଗୋମତୀ ଲକ୍ଷ୍ନୌ ଦେଇ ବହେ।
ଘାଘରା, ଗଣ୍ଡକ ଓ କୋଶୀ ନେପାଳରୁ ଆସନ୍ତି।
କୋଶୀ ବାରମ୍ବାର ଗତିପଥ ବଦଳାଇ ବନ୍ୟା ଆଣେ, ତେଣୁ ଏହାକୁ "ବିହାରର ଦୁଃଖ" କୁହାଯାଏ।
ଡାହାଣ କୂଳରେ ମୁଖ୍ୟ ଦୁଇଟି ହେଲା ଯମୁନା ଓ ଶୋଣ।
କୌଶଳ ୮: ଅମରକଣ୍ଟକର ଦୁଇ ନଦୀ
ପ୍ରଶ୍ନ: ଅମରକଣ୍ଟକରୁ କେଉଁ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ ବାହାରେ?
ନର୍ମଦା ଓ ଶୋଣ। ଗୋଟିଏ ପାହାଡ଼ ଉପରୁ ଦୁଇଟି ନଦୀ ଓଲଟା ଦିଗକୁ ଚାଲିଯାଉଥିବାର କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ। ନର୍ମଦା ପଶ୍ଚିମକୁ ଯାଇ ଆରବ ସାଗରରେ ମିଶେ। ଶୋଣ ଉତ୍ତରକୁ ଯାଇ ପାଟନା ନିକଟରେ ଗଙ୍ଗାରେ ମିଶେ। ଅମରକଣ୍ଟକ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଅନୁପପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ମାଇକାଲ ପାହାଡ଼ରେ ଅବସ୍ଥିତ।
କୌଶଳ ୯: ବାରମ୍ବାର ଆସୁଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ଦୁଇଟି ତଥ୍ୟ
ମହାନଦୀଛତିଶଗଡ଼ର ଧମତରୀ ଜିଲ୍ଲାର ସିହାୱାରୁ ବାହାରେ। ସମ୍ବଲପୁର ନିକଟସ୍ଥହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ୧୯୫୭ରେ ଉଦ୍ଘାଟିତ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଏହା ପୃଥିବୀର ସବୁଠୁ ଲମ୍ବା ମାଟି ବନ୍ଧ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।
ରାଉରକେଲା ନିକଟବେଦବ୍ୟାସଠାରେଶଙ୍ଖଓଦକ୍ଷିଣ କୋଏଲମିଶିବ୍ରାହ୍ମଣୀହୁଏ।
ପ୍ରତି ଜିଲ୍ଲାର ନଦୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ଜାଣନ୍ତୁ ମାନଚିତ୍ର ଖୋଲନ୍ତୁ (https://sikhyasetu.in/or/explore-odisha)।
ନଦୀ ଓ ସହର
ସହର | ନଦୀ |
|---|---|
ଶ୍ରୀନଗର | ଝେଲମ |
ଦିଲ୍ଲୀ, ଆଗ୍ରା | ଯମୁନା |
ଲକ୍ଷ୍ନୌ | ଗୋମତୀ |
ବାରାଣସୀ, ପାଟନା | ଗଙ୍ଗା |
କୋଲକାତା | ହୁଗୁଳି |
ଗୁଆହାଟୀ | ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର |
ଅହମଦାବାଦ | ସାବରମତୀ |
ସୁରଟ | ତାପୀ |
ଜବଲପୁର | ନର୍ମଦା |
ନାସିକ, ରାଜମହେନ୍ଦ୍ରୀ | ଗୋଦାବରୀ |
ବିଜୟୱାଡ଼ା | କୃଷ୍ଣା |
ତିରୁଚିରାପଲ୍ଲୀ | କାବେରୀ |
ହାଇଦ୍ରାବାଦ | ମୁସି |
କଟକ, ସମ୍ବଲପୁର | ମହାନଦୀ |
ରାଉରକେଲା | ବ୍ରାହ୍ମଣୀ |
ଜାମସେଦପୁର | ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା |
ପରୀକ୍ଷାରେ ବାରମ୍ବାର ଆସୁଥିବା ୧୦ଟି ପ୍ରଶ୍ନ
ଉପଦ୍ୱୀପୀୟ ଭାରତର ସବୁଠୁ ଲମ୍ବା ନଦୀ କେଉଁଟି? ଗୋଦାବରୀ
କେଉଁ ନଦୀ କର୍କଟ କ୍ରାନ୍ତିକୁ ଦୁଇଥର ଅତିକ୍ରମ କରେ? ମାହୀ
ଅଳକାନନ୍ଦା ଓ ଭାଗୀରଥୀ କେଉଁଠି ମିଶନ୍ତି? ଦେବପ୍ରୟାଗ
କେଉଁ ନଦୀକୁ "ବିହାରର ଦୁଃଖ" କୁହାଯାଏ? କୋଶୀ
ନର୍ମଦା କେଉଁଠୁ ବାହାରେ? ଅମରକଣ୍ଟକ
ବାଂଲାଦେଶରେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରକୁ କ'ଣ କୁହାଯାଏ? ଜମୁନା
ପଞ୍ଜାବର ପାଞ୍ଚ ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ପଶ୍ଚିମରେ କେଉଁଟି? ଝେଲମ
ବେଦବ୍ୟାସଠାରେ କେଉଁ ଦୁଇ ନଦୀ ମିଶି ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ହୁଏ? ଶଙ୍ଖ ଓ ଦକ୍ଷିଣ କୋଏଲ
ଭାରତର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ନଦୀ ଦ୍ୱୀପ କେଉଁଟି? ମାଜୁଲି
କେଉଁ ପଶ୍ଚିମବାହିନୀ ନଦୀ କୂଳରେ ସୁରଟ ଅବସ୍ଥିତ? ତାପୀ
ସମସ୍ତ ୯ଟି କୌଶଳ ଗୋଟିଏ ପୃଷ୍ଠାରେ
ଏହି ଛବିଟି ଫୋନରେ ସେଭ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଏକ ସପ୍ତାହ ପ୍ରତିଦିନ ଥରେ ଦେଖନ୍ତୁ। କ୍ରମ ମନେରହିବା ପାଇଁ ସାଧାରଣତଃ ଏତିକି ଯଥେଷ୍ଟ।
